شناسه خبر : 145181
تاریخ ارسال : ۱۳ شهریور ۱۳۹۸ - ۰:۴۶ ق٫ظ

اصلاح ساختار و جوانگرایی؛ راز موفقیت مثلث دیپلماسی/سه دلیل برای موفقیت‌های وزارت امور خارجه

سرویس بین الملل«خطِ اعتدال» وزارت امور خارجه از ابتدای امر یعنی وقوع انقلاب اسلامی با شرایط ثابتی اداره می‌شد. شرایط ثابت نه به معنی سیاست یا ساختار یکسان بلکه به آن مفهوم که در تمام طول این دوران چراغ روشنی برای مسیر آینده خود نداشت و شخص وزیر با توجه به دانش، توانایی و سلایق خود به اداره امور این نهاد بسیار مهم می‌پرداخت. با تغییر دولت شاهد وقوع تغییرات اساسی، نه در تاکتیک‌ها بلکه در راهبردهای این وزارتخانه بودیم و عملا وزارت خارجه با روش سنتی اداره می‌شد. ایرانیان از دیرباز و به‌عنوان کشوری مقتدر و اثرگذار در عرصه جهانی، با سیاست‌گذاری جهانی و ارتباط خارجی با دیگر دولت‌ها آشنا بوده‌اند. از موارد ارتباطی در دوران هخامنشی که توسط الواح گِلی یا نسخ به‌جامانده از مورخان یونانی چون هرودوت متوجه می‌شویم که ایرانیان اهمیت داشتن روابط با دیگر کشورها را به‌خوبی می‌دانستند. در دوران شکل‌گیری دولت‌سازی مدرن در ایران که به صفویه بازمی‌گردد نیز شاهدیم که افرادی به ‌نام ایلچی‌بیگ مسئول مذاکره با دول خارجی، شرکت‌های تجاری و ارسال پیام شاه به دیگر نقاط جهان بوده‌اند. در دوران آغاز به کار پادشاهی قاجار و آغاز سلطنت آغا محمدخان لزوم وجود نهادی برای ساختارمند کردن روابط سیاسی با سایر کشورها احساس شد و نهادی مستقل تأسیس گشت تا بتواند مسئولیت روابط خارجی را بر عهده بگیرد. نگاهی به وزارت امور خارجه کنونی کشورمان و مقایسه آن با سایر نهادهای مشابه در دیگر کشورها از عدمِ پیشرفت ماهیتی در مأموریت این وزارتخانه حکایت داشت به طوری که هنوز این وزارتخانه در فضای متأثر از تعریف مأموریت اولیه خود در دوران قاجار و شکل‌دهی به ارتباطات خارجی با دولت‌های دیگر باقی مانده بود.

با روی کار آمدن محمدجواد ظریف روند تحول در این وزارتخانه آغاز شد و با اصلاح ساختار و تزریق خون تازه به این وزارتخانه شاهد تحولات شگرفی بودیم. در این دوره دیگر وزارت امور خارجه ایران صرفا مسئول تنظیم روابط با کشورها نبود بلکه با تلاش فراوان مسئولیت اصلاح روابط اقتصادی و همچنین پیشبرد دیپلماسی عمومی کشور را نیز بر عهده داشت. محمدجواد ظریف با استفاده از تجربه سال‌ها حضور در آمریکا و با شناخت ریز و بم سیاست و سیاست گذاری در این کشور، زیربنای دستگاه سیاست خارجی را در ایران طوری بنیان نهاد که جمهوری اسلامی بتواند در این عرصه، در برابر اصلی ترین دشمنان خود حرفی برای گفتن داشته باشد و گامی بزرگ در جهت تامین منافع ملی بردارد. در این دوران وزارت خارجه نهادی توانمند تبدیل شده و هرچند که باید توجه داشت بخشی از این توانمندی به خود ساختار وزارت خارجه کشور باز می‌گردد. اما بخش مهمتری از این کامیابی و اقتدار را باید در توانمندی‌های شخص محمد جواد ظریف جستجو کرد. تسلط کامل او بر زبان انگلیسی، آشنا بودنش با ساز و کار رسانه‌های جهانی و اشرافش بر دیپلماسی عمومی، مهارتش در گفت و گو با سایر دیپلمات‌ها همگی توانمندی‌های بسیار بالایی است که ظریف با بهره گیری از آن‌ها توانسته است افکار عمومی جهانی را به نفع منافع ملی ایران جلب نماید.

اصلاح این وضعیت در وزارت امور خارجه را نمی‌توان تنها به شخص وزیر مربوط دانست. محمد جواد ظریف در این راه از همراهی یارانی بهره می‌برد که نقش پررنگی در این عرصه ایفا کردند؛ سید عباس عراقچی شاید اصلی ترین نقش را در کنار وزیر ایفا می‌کرد. در طول تمام مذاکرات حساس ایران با اروپا و آمریکا که به توافق برجام ختم شد، او را می‌توان دومین شخص تاثیرگذار نامید؛ فردی که پختگی و جدیتش در مذاکرات، نقش بسزایی در موفقیت‌های سیاست خارجه داشت.

تحول دیگر در وزارت خارجه را باید در عرصه سخنگویی و ارتباط با رسانه ها جستجو کرد؛ در چند سال اخیر به ویژه از اوایل سال ۱۳۹۸ به این سو، ارتباط وزارت امور خارجه با رسانه ها به طور محسوسی دست خوش تغییرات شد و در این میان باید اذعان داشت نقش سید عباس موسوی غیرقابل انکار است. او با نیروی جوانی و شناخت کافی از قدرت رسانه جان تازه‌ای به حوزه دیپلماسی عمومی و رسانه ای وزارت امور خارجه داد و گام بزرگی در جهت اصلاح روش سنتی در وزارت خارجه داشت.

در مجموع می‌توان تصریح کرد که اگر همانند دوره‌های گذشته هر یک از مسئولیت‌ها در وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران به صورت جزیره‌ای اداره می‌شد و همکاری لازم میان سه ضلع یاد شده دیپلماسی ایران در وزارت امور خارجه یعنی محمدجواد ظریف، سید عباس عراقچی و سید عباس موسوی وجود نداشت، هرگز امکان نداشت که بتوان موفقیت های امروز دستگاه سیاست خارجی را پیش بینی کرد. امید آن است که این وضعیت تا آخرین روزهای دولت دوازدهم ادامه داشته باشد تا کماکان بتوان شاهد پیشرفت روز افزون ایران در عرصه بین‌الملل باشیم.


اخبار مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کليه حقوق اين سايت متعلق به پایگاه خبری تحلیلی خطِ اعتدال بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلا مانع است.

بالا