شناسه خبر : 122600
تاریخ ارسال : ۱۱ مهر ۱۳۹۷ - ۰:۳۱ ق٫ظ

در اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد مطرح شد/ عباس عبدی: ما با رسانه مثل بوق رفتار کرده‌ایم/ مهاجری: روزنامه‌نگاری رزم با روزنامه‌نگاری بزم متفاوت است

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

بیش از ۱۰ روز از حمله تروریستی اهواز می‌گذرد و همچنان سؤالات بسیاری درباره این واقعه در جریان است. این واقعه جدای از تکان دهنده بودنش، مسأله دیگری را برای اصحاب رسانه پدید آورد و آن اینکه روزنامه نگاران تا چه اندازه به روزنامه نگاری بحران تسلط دارند. در این حادثه یکبار دیگر رسانه‌های رسمی از موضوع جا ماندند و این مسأله بشدت به چشم آمد. اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران به‌دنبال کشف این موضوع که چرا رسانه‌ها در ایران هنوز نمی‌توانند در مواقع بحرانی عکس‌العمل حرفه‌ای نشان دهند، از دو تن از روزنامه نگاران باسابقه دعوت کرد تا این موضوع را به بحث بگذارد. عباس عبدی روزنامه‌نگار اصلاح‌طلب و رئیس انجمن صنفی روزنامه نگاران استان تهران و محمد مهاجری، روزنامه نگار اصولگرا این موضوع را به بحث گذاشتند.
عباس عبدی با اشاره به جهت‌گیری رسانه‌ها در مواجهه با بحران گفت: «در مواجهه با یک رویداد چهار ویژگی اتفاق می‌افتد؛ نخست اینکه انتشار خبر چقدر منافع عده‌ای را تأمین یا تهدید می‌کند. هر چقدر تهدید منافع بیشتر باشد، به خبر سوگیرانه‌تر پرداخته می‌شود، چه در سطح داخل و چه بین‌الملل.»
او افزود: «دومین نکته این است که ببینیم رویداد چقدر شفاف است؟ حادثه‌ای مثل حادثه تروریستی اهواز اصلاً شفاف نبود. حتی مشخص نشد چه کسانی این کار را کرده‌اند و ما حتی هنوز نمی‌دانیم تروریست‌ها جزو نیروهای مسلح بودند یا لباس آنها را پوشیده بودند. نکته بعدی این است که بررسی کنیم چقدر رسانه‌ها برای پیگیری اتفاق آزاد هستند. وقتی رسانه آزاد باشد مردم آن را دنبال می‌کنند. فردای آن روز من از رادیو یک مجموعه خبری گوش می‌دادم که خبر اولش درباره فلان راهپیمایی بود و در پنجمین خبر خود اشاره‌ای هم به اهواز کرد. این با هیچ‌کدام از معیارهای خبررسانی منطبق نیست.»
عبدی ادامه داد: «نکته بعدی این است که چقدر رسانه‌ها مسئولیت‌پذیرند. در امریکا که این نوع اتفاقات زیاد می‌افتاد می‌بینیم که به وضوح مشخص است چه کسی خبر اتفاق را می‌دهد. مثلاً فرماندار یا رئیس پلیس این وظیفه را برعهده می‌گیرند. کس دیگری حرف نمی‌زند و خبر نمی‌دهد در واقع باقی افراد تحلیل می‌کنند ولی در ایران این طور نیست. به هرحال نمی‌شود همه چیز را به گردن رسانه انداخت چون ساختار رسانه‌ای متناسب با شرایط جدید نیست. ما با رسانه مثل بوق رفتار کرده‌ایم. سال‌ها رسانه یک طرفه چیزی گفته و کسی نمی‌توانسته جوابش را بدهد ولی الان اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و… فضای رسانه را هم زیر و رو کرده است.»
در ادامه این نشست، محمد مهاجری نیز با بیان اینکه فاصله روی دادن اتفاق اهواز و انعکاس آن در رسانه‌ها کمتر از چهل دقیقه بود، گفت: «تا اینجا رفتار ما مثل رفتار رسانه‌های بزرگ دنیاست. اما فردای همان روز قرار است رئیس جمهوری به نیویورک برود و جامعه ملتهب است که حالا چه اتفاقی خواهد افتاد و مثلاً آیا دیداری با ترامپ صورت خواهد گرفت یا نه. به همین دلیل می‌بینید در شبکه‌های اجتماعی گمانه‌زنی‌ها بالا می‌رود. مثلاً اینکه چنین اتفاقی افتاده تا سفر روحانی را تحت‌الشعاع قرار دهد.»
او افزود: «در تاریخ معاصر ما طی دهه‌های گذشته بحران‌های زیادی به وجود آمده. مثلاً در سال ۵۸ ناگهان اشغال لانه جاسوسی پیش آمد یا وقایع هفت تیر و بعد جنگ و… بنابراین روزنامه‌نگاران ما هیچ‌وقت با بحران بیگانه نبودند اما چه اتفاقی در این سه چهار سال برای‌مان افتاده؟ به‌دلیل عدم استقلال و نبود آزادی و حرفه‌ای نبودن رسانه‌ها فضا از دست رسانه‌های رسمی گرفته شده و به شبکه‌های مجازی منتقل شده است. در آنجا هیچ تعهدی به انتشار اخبار وجود ندارد. در ماجرای اهواز من تقریباً یقین دارم که هیچ رسانه‌ای خبرنگار به اهواز نفرستاد و این پدیده شهروند ـ خبرنگار باعث شده که حتی ما هم دنباله‌رو فضای مجازی باشیم. البته بخشی از اطلاعات منتشر نشده به دلایل امنیتی بود ولی معتقدم نباید این کش می‌آمد چون دیگر زمانه مانند گذشته نیست که مخاطب منتظر تحلیل ما بماند.»
عباس عبدی هم گفت: «این که بگوییم همیشه باید راست گفت حرف زیبایی ‌است اما وقتی منافع بزرگ‌تری در میان است می‌توانیم بخشی از اطلاعات را ندهیم. این در همه دنیا رواج دارد و قاعده است. من نمی‌خواهم بگویم روزنامه‌نگاران فقط باید ملتزم به حقیقت باشند. ارزش‌های ما در زندگی، مستقل از هم نیستند و همدیگر را همپوشانی می‌کنند اما اصل بر چیست؟ ما در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که اصل بر نگفتن حقیقت است. باید با این مبارزه کرد چون عکس این قاعده می‌بایست رواج داشته باشد. یعنی باید حقیقت را بگوییم و البته چند استثنا هم قائل شویم. همه دنیا می‌دانند که مسائل امنیتی را نباید گفت ولی همین هم در کشور ما تبیین نشده. یعنی منبع اطلاعاتی نمی‌آید پشت تریبون بگوید بخشی از این اطلاعات را به دلایل امنیتی فاش نمی‌کنیم. به رسانه‌ هم اعتماد وجود ندارد و این حرف اگر زده شود هم باور نمی‌شود.»
مهاجری نیز اظهار داشت: «وقتی بحران اتفاق می‌افتد ارکان خبر به هم می‌ریزد. من به‌عنوان سردبیر وقتی با بحران مواجه می‌شویم به خبرنگارم می‌گویم سریع به دو نفر زنگ بزن و مصاحبه بگیر تا صفحه پر شود. مثلاً به اعضای کمیسیون امنیت ملی که قطعاً اطلاعاتش از خبرنگار کمتر است رجوع می‌کنیم که در قالب مصاحبه حادثه را تحلیل کند. در جامعه ما هم یک شهوت کلام و سخن گفتن وجود دارد که باعث می‌شود میکروفن را جلو هر کس بگیری حرف بزند. در روزنامه‌نگاری غرب این اتفاق نمی‌افتد. الان به تعداد هر ایرانی یک کارشناس وجود دارد پس یک بخشی از ماجرا متوجه ما روزنامه‌نگاران است که باید جلو این شلختگی را بگیریم. هر چند افراد هم باید ادب داشته باشند و بگویند که در فلان موضوع سواد ندارم.»
او افزود: «به نظر من جهت، باید جهت حقایق‌نگاری باشد، هرچند ما مجبوریم در بعضی موارد سانسور کنیم. روزنامه‌نگاری ما باید این آموزش را به جامعه بدهد که روزنامه‌نگاری بحران با روزنامه‌نگاری عادی فرق می‌کند، بنابراین اگر اطلاعات دیر می‌رسد معنایش سانسور نیست. جامعه هم باید بداند که دنبال شایعه نباید باشد.»
در ادامه این نشست، عبدی درباره منابع خبری بحران سخن گفت. او اظهار داشت: «این امر مرسوم است که وقتی مثلاً داعش فلان اتفاق را پذیرفت با سخنگوی آن سخن بگویند. در مورد رویکرد رسانه‌ای مثل بی‌بی‌سی در مواجهه با اتفاق اهواز آنچه مورد اعتراض بود حاکمیت استانداردهای دوگانه بود. به همین خاطر این پرسش مطرح شد که اگر این اتفاق در لندن یا نیویورک می‌افتاد نیز این گونه به آن پرداخته می‌شد یا با الفاظ منفی؟ از سوی دیگر تریبون دادن به تروریست، روزنامه‌نگاری نیست. هر فعلی در یک زمینه‌ای معنا دارد. یعنی وقتی رسانه‌ای می‌بینید که علیه داعش است و با سخنگویش مصاحبه می‌کند کسی نمی‌گوید او بلندگوی داعش شده است. ایرادی که در آن زمان به الجزیره وارد می‌شد همین بود که شما نسبت به القاعده سمپاتی دارید و رسانه آن شده‌اید. موضع‌گیری بی‌بی‌سی در چارچوب مقایسه‌ای مشکل پیدا کرد. اگر همان کار را برای پاریس و… انجام می‌داد کسی مشکلی پیدا نمی‌کرد، ضمن اینکه از لحن گزارشگر و زبان بدن و خیلی فکت‌های دیگر می‌شود خیلی چیزها را فهمید.»
ما برای زمان بحران خبر نگار تربیت نکردیم
محمد مهاجری نیز گفت: «روزنامه‌نگاری رزم با روزنامه‌نگاری بزم متفاوت است. ما برای زمان بحران خبرنگار تربیت نکردیم. خبرنگاری که می‌رود و با داعش زندگی می‌کند تا یک مستند بسازد حتماً دوره‌های آموزشی بسیاری دیده است ولی ما مثلاً نمی‌دانیم با تروریست چطور باید برخورد کرد و این برای کشوری مثل ما که با بحران‌های متعدد مواجه می‌شود خوب نیست. از طرفی مخاطب وقتی بحران ایجاد شد به رسانه نیاز جدی پیدا می‌کند و اتفاقاً در میان بحران است که تفاوت رسانه‌ها با هم مشخص می‌شود. ما رسانه‌های حرفه‌ای نداریم. بعضی رسانه‌ها تحلیل‌ها را تبدیل به خبر می‌کردند، بعضی خبر و تحلیل را مخلوط می‌کنند و بعضی ابتدا خبررسانی می‌کنند و بعد منتظر تحلیل می‌شوند. ولی ما در روزنامه‌نگاری خودمان نمی‌دانیم که باید به چه کسی مراجعه کنیم که مطمئن باشیم تحلیلش درست است. به‌دلیل مشکلات صنف ما عده زیادی نمی‌توانند طولانی مدت در روزنامه‌نگاری بمانند و صاحب تحلیل شوند. اگر در قضیه اهواز رسانه‌ای مستقل از حاکمیت، احزاب و… وجود داشت و تحلیلی ارائه می‌داد قطعاً مورد قبول مردم قرار می‌گرفت.»

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

اخبار مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کليه حقوق اين سايت متعلق به پایگاه خبری تحلیلی خطِ اعتدال بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلا مانع است.

بالا