شناسه خبر : 136602
تاریخ ارسال : ۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۸ - ۰:۳۳ ق٫ظ

سروش محلاتی: ما مجاز به خدایی کردن نیستیم/ حکم کردن در باره وضع افراد در آخرت کار خداست

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

حجت الاسلام والمسلمین محمد سروش محلاتی شب هفتم ماه مبارک رمضان در سخنرانی خود با موضوع ادب در فرهنگ اسلامی(دین ادب آموز؛ دینداران ادب گریز) در مسجد حظیره یزد درباره علل مذهبی بی ادبی ما اظهار داشت: یکی از مسائل شایسته تامل و تحقیق در زمینه ادب اسلامی ، آسیب شناسی وضع ادب در میان مسلمانان است؛ وقتی به منابع اسلامی یعنی کتاب و سنت مراجعه می کنیم می بینیم که آموزه های ادبی بسیار قوی به وفور دیده می شود، اما وقتی به وضع خود و جامعه بر می گردیم می بینیم که در جامعه ما ادب در جایگاه شایسته خود نیست و رفتار خلاف ادب در میان ما شایع و راجع است.

سروش محلاتی: ما مجاز به خدایی کردن نیستیم/ حکم کردن در باره وضع افراد در آخرت کار خداست

او با طرح این سوال که آسیب های جامعه ما در این زمینه ناشی از چه علل و عواملی است؟ خاطرنشان کرد: ما پیوسته در زندگی روزمره خود نمونه هایی را شاهد هستیم، در میان طرفداران دو تیم ورزشی، محیط های کاری، بد اخلاقی و بی ادبی در حوزه سیاست و حتی در حوزه فعالیت ها و مراسم های مذهبی مثل منبر و مداحی رفتارهای خلاف ادب و تعبیر های زشت دیده می شود؛ اینها را چطور می توان توجیه کرد؟

استاد حوزه علمیه قم افزود: این رفتار خلاف ادب مخصوصا در مواردی که شخص از نظر اعتقاد، فکر و اندیشه با ما متفاوت باشد شدت بیشتری پیدا می کند، ما نسبت به همفکران خود رعایت ادب را می کنیم اما اگر کسی فکر و اندیشه انسانی متفاوت باشد مثلا از نظر مذهبی غیر ما باشد یا به لحاظ سیاسی در جریان سیاسی دیگری در مقابل ما باشد در اینگونه موارد رفتارهای خلاف ادب بیشتر هم دیده می شود.

سروش محلاتی ریشه اول این معضل را قضاوت های نابجای ما نسبت به دیگران دانست و افزود: ما به واسطه  اعتقادمان درباره عالم آخرت و بهشت و جهنم این حق را به خود می دهیم که افراد را صف بندی کنیم و بهشتی ها و جهنمی ها را از یکدیگر تفکیک کنیم. بر اساس آن، در مورد انسانی که  جهنمی است به خود حق می دهیم هر سخنی را در مورد او بگوییم و هرگونه توهین، اهانت و بی ادبی نسبت به شخص به دلیل اینکه ما او را جهنمی می دانیم جایز است، این یک مبنای کلامی است که یک تاثیر اخلاقی در رفتار و قضاوت ما درباره دیگران دارد، ما خود را محق می دانیم که درباره سعادت و شقاوت افراد قضاوت و داوری قطعی کنیم و بر مبنای آن با آنان رفتار کنیم.

او با اشاره به آیه ۵۴ سوره اسرا گفت: خداوند می فرماید:« ای پیامبر به بندگان من بگو که آنها به شیوه نیکو سخن بگویند و ادب را رعایت کنند». و در ادامه آیه، خداوند این مطلب را به انسان می فهماند که خدا آگاه به وضع شماست و آینده شما را اطلاع دارد و می داند چه کسانی مورد رحمت و چه کسانی مشمول عذاب هستند، شما نمی توانید درباره عذاب و رحمت انسان ها قضاوت قطعی داشته باشید یعنی خداوند در آیه دوم آن مانع را برای خوش رفتاری و خوش رویی از بین می برد.

استاد حوزه علمیه قم افزود: مرحوم علامه می فرمایند مقصود از نیکو سخن گفتن یعنی ادب زیبا را  رعایت کردن و بدون تندی و اهانت و با خشونت حرف زدن، این دستور به ادب است . این آیه اینطور می فهماند که خدا به مومنین هشدار می دهد که شما از گفتار شدید، سخت و تند درباره دیگران پرهیز کنید زیرا چیزی که ما به خطا به مردم نسبت می دهیم، این است که آنان را افراد بدبخت و جهنمی می دانیم؛ خداوند می گوید اطلاعات این افراد در نزد شما نیست، همه این قضاوت ها را کنار بگذارید و آن را به خدا واگذار کنید؛ ما نمی توانیم در زندگی دنیا خدایی کنیم و این حق را نداریم و مجاز نیستیم.

سروش محلاتی با اشاره به روایتی از مرحوم آیت الله حاج مرتضی حائری یزدی فرزند موسس حوزه گفت: ایشان می گفتند؛ شب مشغول نوشتن درس بودم و می خواستم مطلبی از پدرم نقل کنم نوشتم قال الوالد مرحوم. بعد از اینکه این عبارت را نوشتم به خودم آمدم و گفتم تو از کجا خبر داری که الان پدرت در عالم برزخ در چه وضعی است چه طور با این قطعیت می نویسی؛ سپس کلمه مرحوم را خط زدم و نوشتم قال الوالد رحمه الله و آن کلمه را تبدیل به دعا کردم .شب در عالم خواب پدرم را دیدم که مرا در آغوش گرفت و شروع به بوسیدن من کرد.

او با بیان اینکه در این مسئله یک نگاه کلامی وجود دارد خاطرنشان کرد: باید بر اساس رفتار و ادب پسندیده با همه افراد رفتار کنیم، کسانی که این مبنای کلامی را ندارند خیلی راحت و مودبانه با دیگران وارد تعامل و گفتگو می شوند و راحت می توانند با انسانهایی که مخالف عقیده آنها هستند کنار بیایند و آنها را بپذیرند ولی ما به خاطر این قضاوت افراد را کنار می زنیم و حذف می کنیم.

استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: عامل دومی که سبب می شود ما نتوانیم به درستی از اخلاق و ادب اسلامی استفاده کنیم این است که یک سری بهانه هایی را در آیات و روایات پیدا کردیم و بر اساس آن رفتار بی ادبانه خود را توجیه می کنیم ؛ مثلا می گوییم در برخی از روایات و زیارت نامه ها کلمه لعن آمده است پس معلوم می شود اسلام به ما اجازه داده که از لحن لعن علیه دیگران استفاده کنیم. آیا در قرآن کریم اجازه بی ادبی داده شده یا خیر؟ لعن و تعابیر مشابهی که وجود دارد، بی ادبانه تلقی می شود یا خیر؟

او تاکید کرد: لعن با سبّ و فحش فرق دارد آنچه را که اینجا صحبت می کنیم این است که ما الفاظ زشت درباره دیگران به کار نبریم اما لعن در مقوله دعا است، وقتی انسان درباره افراد دعا می کند، گاهی دعا مثبت است و گاهی منفی، گاهی اوقات دعای رحمت می کنید و گاهی از اوقات نفرین می کنید. معنای کلمه لعن از خدا برای کسی دوری از رحمت را خواستن است کلمه لعن اصلا تعبیر فحش و دشنام نیست اولا دعا و خواستن از خدا است دوما مضمون آن دوری از رحمت است  و لعن مربوط به مقوله دعا است و ربطی به مقوله بی ادبی ندارد. آنجایی که خداوند کسی را لعن کرده ما می فهمیم که  او استحقاق لعن داشته اما ما مجاز به این نیستیم که افراد را مشخص و لعن کنیم و مجاز نیستیم قلمرو لعن را نسبت به افراد مختلف توسعه دهیم.

سروش محلاتی عنوان کرد: مواردی که خداوند تعبیرات منفی درباره افراد به کار برده است فحش و بدگویی نیست، اگر انسانی را با خصلت هایش توصیف کند جنبه اهانت و دشنام گویی ندارد زیرا باید الفاظ را در جایگاه خودشان دید؛ مثلا فردی دارای قد کوتاهی است و شما او را با قد کوتاه توصیف می کنید اما گاهی در مقام اهانت و تحقیر می گویید فلان شخص کوتوله است این اهانت و تحقیر حرام است اما صرف توصیف به خاطر بیان واقعیت اهانت نیست. اما آن چیزی که در اینجا مد نظر و بی ادبی است استفاده از الفاظی در مقام تحقیر دیگران و به زمین زدن دیگران است.

او با بیان اینکه اهانت ممنوع است تصریح کرد: توصیف رفتار انسان های بدعمل، فحش نیست آنچه که مذموم و بی ادبی است، اینکه انسان الفاظی را در مقام تحقیر و ضایع کردن دیگران به کار برد. هر تعبیری که درباره دیگران به کار برید که مشتمل بر اهانت باشد حرام و باادب ناسازگار است والا شما مجاز هستید رفتار ظالمان را بیان کنید.

استاد حوزه علمیه قم تاکید کرد: نباید تعبیراتی چون لعن که در قرآن آمده، مسلمان و شیعه را به بی ادبی وادار کند و بهانه ای برای بی ادبی شود.

او گفت: عامل سوم که موجب شده ادب در میان ما در موقعیت شایسته نباشد این است که معارفی که در قرآن کریم و روایات، ما را به ادب فرا می خواند باید وارد زندگی ما شود و این یک مسیری را می پیماید که متاسفانه مسدود است.

سروش محلاتی تصریح کرد: ما که مستقیما به قرآن مراجعه نمی کنیم ما به فتوای فقها مراجعه می کنیم، علما برای ما این آیات و روایات را می خوانند و از آن استنباط می کنند و به فتوا می رسند و آن را در اختیار ما قرار می دهند، متاسفانه این مسیر و کانالی که باید این معارف از آن عبور کند تا به ما برسد، مسدود شده و این احتیاج به لایروبی دارد.

استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: آیاتی که در روزهای قبل قرائت کردم یک دستورات قرآنی است که باید وارد فقه و رساله ما شود تا مقلّد آن را ببیند و علما و فقها آن را استخراج کنند و آیات را مبنای استدلال قرار دهند.

او با اشاره به آیه ای از سوره انعام گفت: خداوند می فرماید: «مبادا به کسانی که جز خدا را می پرستند و بت پرست هستند دشنام دهید» این کار درست نیست چون اگر بنای بر سبّ از ناحیه مسلمانان نسبت به کفار باشد آنان نیز متعاقبا آن کار را انجام می دهند، خودتان حرمت ها را حفظ کنید شما مواظب زبانتان باشید تا بتوانید جلوی بی ادبی ها را بگیرید شما اگر بی ادبی کردید انتظاری جز بی ادبی از ناحیه آنها نداشته باشید.

سروش محلاتی اظهار داشت: این سنخ از آیات را علمائی چون علامه طباطبایی که در مباحث قرآنی کار می کردند، خوب استفاده ، بیان و تبیین کردند. اما علمای دیگر آن را بیان نکردند این مشکل ما به دلیل فاصله گرفتن از قرآن است و این علامت مهجوریت قرآن در میان ما است.

استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: موادی که در قرآن و روایات منبع ادب است کمتر به زندگی و ادب ما وارد شده است نه اینکه خطبا در منبرها نگفته اند این کافی نیست؛ وقتی یک حکم می تواند بر زندگی مردم اثر مستقیم پیدا کند که وارد رساله شود و حلال و حرام مشخص شود، مرجع تقلید فتوا دهد و این آیه و روایت باید در فرآیند استنباط و اجتهاد احکام قرار گیرد و اینها مواردی است که کم است.

او تاکید کرد: این روایات همچون دستور امام علی(ع) به اصحاب خود در جنگ صفین که دشنام و سبّ نگوئید، باید دیده شود؛ ما باید به منابع اسلامی، کتاب خدا، سنت پیغمبر و روشی که عصمت اهل بیت داشتند برگردیم. متاسفانه ما به علل و عوامل مختلفی از این منابع حیات بخش فاصله گرفتیم. ما از نظر منابع کمبودی نداریم، می توانیم این منابع و ادب اسلامی را در دنیا مطرح کنیم اما متاسفانه رفتار خودمان آن گونه که شایسته اسلام است، نیست.

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

اخبار مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کليه حقوق اين سايت متعلق به پایگاه خبری تحلیلی خطِ اعتدال بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلا مانع است.

بالا