شناسه خبر : 123884
تاریخ ارسال : ۲۸ مهر ۱۳۹۷ - ۱۰:۵۱ ق٫ظ
سيدحجت مهدوي‌سعيدي

فعالان و کاهلان عرصه فرهنگ!

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

می‌توان با زیرکی تحقیر کرد هر معمای شگفتی را و نسبت به امر کلان فرهنگ بی‌تفاوت و بی‌مبالات بود و چنین ابرروایت و امر عظیم و عزیزی را با نابخردی و کاهلی تنها یک تفنن یا یک متاع حقیر و زائد در جمیع فعالیت‌های زندگی فرض و توهم کرد. می‌توان گفت فرهنگ فقط در حیطه تفننات و مرز تجملات و حیطه تشریفات رفته و نهایتا در آن مضیق فرو می‌ایستد و منطق و کوچک‌ترین محملی به توسعه و الزامات آن ندارد و افعال جهان متجدد در غیاب آن ایجابا امکان وقوع یافته و توسعه منهای آن راه خود را می‌رود و کار سترگ خود را انجام می‌دهد! اما و هزار اما چنین قول سخیف و ضعیفی نزد خردمندان جهان وزنی نداشته و خریداری ندارد. ناگفته پیداست چنین توهمات و تشبثاتی البته نظرا و عملا همیشه بوده و خواهد بود. در کسوف فرهنگ همه چیز پست و مقلوب می‌شود و به تعبیر بیدل در ورطه «سلوک کج‌رفتار» فرو می‌افتد. بی‌هیچ‌ مناقشه و چندوچونی می‌توان ‌گفت؛ فرهنگ شرط ورود جامعه امروز به عالم انسانی است، چنانکه در ذهن و زبان، فرهنگ در تسمیه و معنای واژگانی خود، گروش به کمال و نوعی از استعلاجویی را متبادر می‌کند. فرهنگ پیشرو نه فقط یکی از لوازم و مقدمات پیشرفت بلکه متضمن و مستلزم همه مقدمات و ملزومات ارتقا و اعتلای جوامع بشری محسوب می‌شود. در شب دیجور زندگی، بی‌چراغ فرهنگ راه به جایی نمی‌توان برد و گرهی از هزاران هزار گره‌های جوامع انسانی نمی‌توان‌ گشود! یک نکته در این‌ معنی گفتیم و همین باشد. اساسا و لامحاله، همه چیز در نسبت با فرهنگ است که تعریف و تبیین می‌شود و هر ریز و درشتی تماما به مدد شایان فرهنگ تکوین و تداوم پیدا می‌کند و همه واقعیات زیر آسمان جهان با داده‌های فربه فرهنگ است که بنیاد و پشتوانه می‌گیرد. تحقیقا، فرهنگ نما و نمودی انتزاعی و ذهنی نیست بلکه به شکل انضمامی و عملی در صحنه عینیت جامعه حاضر و بس فعال‌ مایشا است. فرهنگ همه رویدادها را در تلو مسائل خود دارد، از کوچک‌ترین مسئله تا عظیم‌ترین ماجرا در سپهر فرهنگ است که پدید و پدیدار می‌شود. در تأیید این مدعا البته می‌توان در جای خود هزاران مثال و شرح امثله، تبویب و تمهید کرد. کیست نداند انقلاب ایران در بدو تأسیس خود ماهیتی فرهنگی داشته و دارد، بنابراین با این نظرگاه اهمیت فرهنگ و تجلیات فرهنگی در آن به اضعف مضاعف رخ می‌نمایاند. شوربختانه پاره‌ای از مدیران که سال‌های سال در مصادر امور بوده و کماکان هستند، مع‌الوصف، هنوز که هنوز است حقیقتا نمی‌دانند وقتی از فرهنگ سخن می‌گوییم، دقیقا از چه چیز سخن‌ می‌گوییم و نظریات مطروحه متقدم و متأخر در این ارتباط چیست!؟ این کاهلان نمی‌دانند و شاید هم نمی‌خواهند بدانند فرهنگ، کما هو حقه چیست و رابطه آن با علم، سیاست، اقتصاد، حکومت و اساسا، زندگی روزمره چگونه شکل می‌گیرد؟ و حتی برخی در این امر کاملا ضرور و بدیهی، بر سبیل انکار، همچنان چون و چرا دارند و تردید روا می‌دارند! وقتی فرهنگ درخشان یک جامعه و تاریخ به علل و بواعث مختلف در محاق فرو می‌افتد، رفته‌رفته همه فنومن‌ها و پدیده‌ها، اعم از اقتصاد و سیاست و اجتماع، بیهوده و بی‌وجه می‌شود و پدیده جهان‌شمول «نیست‌انگاری» نه تنها در آستانه در، بلکه هجمه خود را در اعماق متن و بطن هر چیز نشان می‌دهد. فرهنگ در ساحت لایتناهی خود، استعدادها و امکان‌های بی‌نهایت به همراه دارد که می‌تواند دنیا و تمدنی را به نقطه اوج یا حضیض بکشاند. هر اتفاقی از اتفاقات زندگی لاجرم ضرباهنگ و مقدمات و مؤخرات عدیده فرهنگی مختص به خود را به همراه دارد. فرهنگ پسرو، در واقع مولد مناسبات نکوهیده و فرهنگ پیشرو موجب مناسبات اندیشیده است. این بنده، چنانکه به تکرر و تجربت در مقام عمل دریافته‌ام و بارها واقعیت تلخ آن را نیز خدمت پاره‌ای از بزرگان نظام و اخیرا صمیمانه با وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی در میان نهاده‌ام، کثیری از مدعیان و منادیان سینه‌چاک فرهنگ که امروز از متصدیان بلامنازع آن هستند کلا، بی‌بهره از فرهنگ و مهمات آن‌اند و اگر فرضا، با همه تنگ‌نظری‌ها و اعوجاجات مثلا، بهره و بضاعتی اندک و ناچیز در شناخت سازوکارهای فرهنگ در اختیار دارند خودخواهانه و انحصارطلبانه به لطایف‌الحیل از مشاورت و مشارکت‌ دادن دیگران تجنب و تحاشی می‌کنند تا آزمندانه تنها خود از تصمیم‌سازان عرصه‌های متنوع فرهنگ در کشور باشند. در حالی که فرهنگ بما هو فرهنگ، خاصه فرهنگ معاصر، ملک مشاع است و برای جاری و نهادینه ‌شدن خود، به تصمیمات و سنجه و سیاست‌گذاری‌های چالاک جمعی فرهنگی حاجت دارد و چنین اقدامات فرهنگی نیز تنها در کنتکس کنش‌های فعال آحاد فرهنگ‌دوستان محقق می‌شود. فرهنگ یک امر عمومی و نهاد جمعی است نه یک فعل خصوصی و آنومیک محبوس‌شده در درون پستوها.

انشراح صدر و شناخت دقیق و جامع فرهنگ جهانی و تعامل سازنده با آن از جمله مختصات و مشخصات فرهنگ پیشرو و فعال است. به‌واقع در پرتو آموزه‌ها و ایستارهای فرهنگی است که می‌توان دانایان و نادانان و فعالان و کاهلان فرهنگ را شناخت و از باب تحکیم قانون شایسته‌سالاری، زمام فرهنگ را به دست دانایان و فعالان سپرد، تا امر نابسامان فرهنگ در کشور قدری سامان یابد و بهنجار شود. اما کاهل کیست!؟ به لحاظ روان‌شناختی کاهل کسی است که از فرهنگ و رخدادهای فرهنگی چیزی نمی‌داند و در رخوت خود نمی‌خواهد هم بداند! کاهلان نسبت به هر نوآور و نوآوری عبوس و بدخلق‌اند و در حیطه مسئولیت‌های خویش! به شگردهای مختلف انحصارگرا و کهنه‌اندیش و تنگ‌نظرند! باید توجه کرد توسعه پایدار و متوازن با همه جوانب و جوامع خود در دل فرهنگ پیشرو و فعال است که اتفاق می‌افتد و فرهنگ توسعه با توسعه‌اندیشان و فعالان نواندیش است که راه را برای هر زندگی بهتر و گشاینده‌تر می‌گشاید. با این دید و داوری؛ مشتغلان و متعاطیان و فعالان فرهنگ باید در درجه نخست فرهنگ و ادوار و اطوار نظری و تاریخی آن را به نیکی دریابند تا معنای لطیف و رفیع آن را به سطحیت و ابتذال و کژکارکردهای نهادی فرو نلغزانند. از مدرسه غنی و قوی فرهنگ ایرانی-اسلامی فعالانه بسیار می‌توان آموخت و بسیار از آن ره‌توشه گرفت که از جمله این آموخته‌ها و ره‌توشه‌های کثیر، گسست و فاصله‌گیری از مباحث مهمل و تکثیر مقولات منقضی‌شده است، مسائلی که اکنون دیگر در پیشگاه عقل و جهان نوین محلی از اعراب ندارد و تجدید و بازپروری آن نشانه بیرون‌افتادگی از زمان و تاریخ است. کاهل شخصی است که در زندان‌ مفاهیم محدود، حرف مکرر می‌زند و متزاید و متکثر، عمل قالبی بی‌ثمر انجام ‌می‌دهد و نهایتا آشفتگی مزمن و بحران مخاطب می‌آفریند. مارشال برمن در کتاب «تجربه مدرنیته» آفت جهان امروز را گسست و تکثر نامتجانس می‌داند! باید رها از مشغولیت‌ها و بیهوده‌کاری‌های مکرر کاذب، متناسب با مقتضیات مدرن هر زمان، همچنان خلاق و فعال و نوآور بود و همیشه برای هر چیزی حرف و جنس و جنمی از جنس زمان در آستان و آستین داشت. درباره فرهنگ پیشرو بشری و گروه فعالان و کاهلان آن، خاصه وجود این اپیدمی در فرهنگ معاصر ایران می‌توان بسی بیش از این، داد معنا داد و به بسط سخن نشست، اما مجال کوتاه این یادداشت تفصیل آن را برنمی‌تابد.

سیدحجت مهدوی‌سعیدی

استاددانشگاه

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

اخبار مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کليه حقوق اين سايت متعلق به پایگاه خبری تحلیلی خطِ اعتدال بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلا مانع است.

بالا