خطِ اعتدال

پیروزی «صبر استراتژیک» در برابر «مکانیسم ماشه» نگاهی به دیپلماسی اعتدالی دولت روحانی در برابر سیاست فشار و تهدید آمریکا

کد خبر: 169357 | تاریخ خبر: ۱۳۹۹/۰۶/۱۷ - ۰۹:۴۰:۲۸

 سرویس بین الملل خط اعتدال،یکی از ابعاد ارزیابی کارنامه ی دولت دکتر روحانی در ماههای پایانی دولت دوازدهم، بررسی عملکرد این دولت در زمینه سیاست خارجی و دیپلماسی جهانی و منطقه ای تیم دیپلماتیک این دولت است. بی تردید دولت یازدهم و دوازدهم یکی از مهمترین دولتها از جهت مواجهه و درگیری با مسایل مهم سیاسی منطقه ی خاور میانه و جهانی بوده که مهمترین آنها مقابله با تحریم های هسته ای و اقتصادی غرب به سرکردگی آمریکا علیه ایران اسلامی بوده است. در موازات این رویدادهای فرساینده ی سیاسی، شاهد جنگ های نیابتی و تهدیدهای نظامی در منطقه خاورمیانه و تیره و مخدوش شدن روابط برخی کشورهای اروپایی وهمسایگان با دولت ایران نیز بوده ایم.

 

 


گفتگوها و مذاکرات منجر به معاهده برجام فیمابین جمهوری اسلامی ایران و کشورهای ۱+۵ خود به مثابه ی یک ماراتن نفس گیر و پرالتهاب سیاسی بود که آثار و تبعات زیادی را به دنبال داشت. بزرگترین دستاورد و پیامد این معاهده این بود که جهان با نگرش و راهبردهای سیاسی صلح طلبانه و قانون گرایانه ی ایران در حل و فصل منازعات و مشکلات سیاسی و هسته ای پی برد و نیز پرده از چهره ی مدعیان دروغین احترام به حقوق بشر و قوانین بین الملل و پایبندی به تعهدات و پیمان ها کنار رفت و این به اذعان همه ی جهانیان یک پیروزی و موفقیت چشمگیر برای ایران بود.
دیپلماسی فعال، پویا و کارآمد دولت اعتدالگرا، ترفندهای آمریکا و اسراییل در زمینه ایجاد موج ایران هراسی در جهان و منطقه را خنثی کرد و موجب ایجاد و تحکیم روابط مثبت و سازنده ایران با کشورهای مهم و قدرتمند شد. از جمله پویاترین بخش‌های عملکرد دولت یازدهم و دوازدهم در عرصه دیپلماسی و سیاست خارجی، امضای توافق هسته‌ای، تعامل با کشورهای منطقه و جهان، مقابله با پروژه ی ایران‌هراسی و پیشبرد سیاست‌های منطقه‌ای در کنار نزدیک‌تر شدن روابط تهران با قدرت‌های بلامنازع شرق به ویژه روسیه و چین بود که از جمله مباحث شاخص و برجسته دولت تدبیر و امید محسوب می شود.
سیاست راهبردی شاخص دولت روحانی در این دو دوره هدفگذاری واحدِ او در مقابله با تهدیدها و فشارهای بین المللی مخصوصا تحریم‌های آمریکا بود که در گام اول با نزدیک به ۲۰ ماه انجام مذاکرات با سازمانها و نهادهای قانونی بین المللی و گفتگوها و در نهایت امضای توافق هسته‌ای در سال ۱۳۹۴ با تلاش‌های وزارت امور خارجه و ده‌ها سفر و دیدار رسمی و غیررسمی میان نمایندگان ایران و گروه ۱+۵ صورت گرفت و تأثیر غیرقابل انکاری بر همه عرصه‌های سیاسی، اقتصادی و حتی اجتماعی و نیز در روابط بین المللی جمهوری اسلامی گذاشت و بخش عظیمی از فشارهای بین المللی بویژه تحریم‌های آمریکا را برای مدت نزدیک به سه سال متوقف ساخت. این خنثی سازی و ناکارآمد ساختن فشار حداکثری و تقابل آشکار واشنگتن با تهران در زمان به قدرت رسیدن «دونالد ترامپ» و خروج دولت او از برجام در اردیبهشت سال ۱۳۹۷ نیز به اشکال دیگر تداوم یافت و ترفندهای و دسیسه های دولتمردان کاخ سفید را یکی پس از دیگری به شکست و ناکارآمدی در یکی از مهمترین پرونده‌های روابط خارجی سوق داد. این راهبردِ واحد دولت روحانی چیزی نبود مگر صبر و مقاومت مبتنی بر عزت و اقتدار. اکنون با گذشت بیش از ۷ سال از عمر دولت اعتدالگرا، این دولت آمریکاست که با شکست و انزوا در مجامع بین المللی و از جمله همه کشورهای عضو شورای امنیت مواجه گردید و دیگر قادر به ایجاد اجماعی برای إعمال فشار و تحریم بر جمهوری اسلامی نیست و حتی از منظر مجامع بین المللی محکوم به نقض قوانین و سوءاستفاده از سازوکار حل اختلاف برجام گردیده است. از این جهت آمریکا حتی از حقوق مشروعی برای انجام اقدامات دیپلماتیک برای پیگیری مسایل هسته ای ایران نیز برخوردار نیست. ایجاد اجماع جهانی آمریکا بهمراه متحدانش علیه ایران، اینک به ضعف و انزوای دیپلماتیک این کشور تبدیل شده است. این شکست تا به آنجا رسیده که حتی متحدانش فعال سازی مکانیسم ماشه از سوی واشنگتن را رد کرده‌اند!
پیروزی و موفقیت دستگاه دیپلماسی دولت دکتر روحانی در مقابله با فشارها و تحریم های آمریکا رویدادی است که بسیاری از سیاستمداران و رسانه های جهانی به آن اذعان دارند. چنانچه روزنامه «گاردین» نیز با اشاره به مخالفت ۱۳ عضو (از پانزده عضو) شورای امنیت سازمان ملل با رویکرد کاخ سفید، نوشت که تحولات، انزوای آمریکا را در تلاش‌هایش برای اقدام علیه ‌ایران نشان می‌دهد. این در حالی است که دولت آمریکا در صحنه بین المللی حامیان خود را از دست داده است و هم با سیاست های ایالات متحده برای بازگرداندن تحریم‌ها علیه ‌ایران مخالفت می‌کنند. این شرایط و عملکرد دولت ایران در سیاست خارجی و پایبندی به قوانین و مقررات بین المللی سبب شده ترامپ که برجام را بدترین توافق تاریخ می‌دانست، اکنون می‌خواهد از بند حل اختلاف همان توافق نامناسب برای اهداف خود استفاده کند!
در شرایطی که دستگاه دیپلماسی ایران توانست در برابر همه ی راهبردهای سیاسی و اقتصادی آمریکا مقاومت کند و ترامپ و پومپئو را در موضع انزوا و شکست قرار دهد، دیپلماسی تهدید و فشار ترامپ نمی تواند متحدان خود و از جمله اسراییل را برای ادامه سیاست های پیشین دولت آمریکا اقناع نماید. اینک جهان سیاست از یک سو با مقاومت عزتمندانه دولت ایران مواجه است و از سوی دیگر با استیصال و انزوای دولت آمریکا! اکنون حتی بریتانیا، فرانسه و آلمان که از متحدان آمریکا و هم رأی با این کشور بودند، با تمایل به موضع چین و روسیه اقدام آمریکا در حق استفاده از مکانیسم ماشه را به رغم خروج از برجام، غیرقانونی می‌دانند!
راهبردها و سیاست‌های منطقی و صبورانه دولت جمهوری اسلامی ایران و خط مشی های حساب‌شده دستگاه دیپلماسی ایران سبب شد که دولتمردان آمریکایی با شتابزدگی و واکنش هایی مبتنی بر خشم و کینه سیاست هایی را در پیش گیرند که موجب تردید و نگاه منفی مجامع قانونی و دولت های غربی شد و محاسبات و نقشه های آمریکا را با آشفتگی و ناکارآمدی مواجه ساخت.
دولت‌های یازدهم و دوازدهم بعنوان پویاترین و کارآمدترین ترین دولت در عرصه دیپلماسی و سیاست خارجی، با اتخاذ سیاست های اعتدالی و شکیبایی و عزت همراه با مقاومت، نوعی از سیاست خارجی را در این دوره بنیان گذاشت که در صورت استقرار و تداوم آن در آینده می تواند منجر به عقب نشینی کامل آمریکا و شکست و اضمحلال کامل نقشه ها و دسیسه هایش در مقابله با انقلاب اسلامی و بحران آفرینی در خاورمیانه شود.